Kerstverhaal uit Zambia

 

Het is de tijd die je verloren hebt voor je roos die je roos zo belangrijk maakt


Enkele dagen voor het begin van de Advent kwam bij ons een klein zwart prinsje aan, broos en lichtend zoals de sterren die schitteren aan het firmament. Hij scheen uit een andere planeet gevallen te zijn. Geleidelijk aan is hij de belangrijkste persoon geworden van onze grote familie. Hij heet Laston, is zeven maanden oud en de planeet van waar hij komt draagt een vreselijke naam: ‘dood en ellende’. Wanneer je de geschiedenis van deze baby zult kennen, zal je beter het waarom begrijpen van de naam van die vervloekte planeet.

Iets meer dan drie jaar geleden verloor de grootmoeder van onze baby haar schoondochter: zij blies haar laatste adem uit enkele dagen na haar bevalling van een kleine jongen. De katholieke gemeenschap van Munema, het dorp waar de overledene en haar familie woonden, vroeg me om een plaats te zoeken voor de pasgeborene. De Zusters van Moeder Teresa van Calcutta gaven een positief antwoord op mijn vraag en bereidden zich voor om de baby op te nemen. Maar toen ik reeds op weg was naar Munema vernam ik dat de grootmoeder van de baby besloten had het kind bij zich te houden en ervoor te zorgen. Enkele maanden later kreeg ik bericht dat jammer genoeg de baby zijn moeder gevolgd was naar het hiernamaals. Op 24 april van dat jaar bracht de dochter van dezelfde grootmoeder een tweeling ter wereld: onze Laston en een meisje. Tien dagen later stierf de moeder en de grootmoeder nam de zorg voor de tweeling op zich. Na enkele dagen stierf het meisje. Zo goed en zo kwaad als het kon probeerde de grootmoeder om de kleine overlevende in stand te houden, maar door gebrek aan middelen scheen de baby dezelfde weg te zullen opgaan als zijn nichtje, zijn moeder en zijn tweelingzusje. Bij het zien van dit droevig schouwspel van ellende en dood vroeg de katholieke gemeenschap van Munema mij om de baby bij ons op te nemen. Aanvankelijk verzette de grootmoeder zich heftig tegen dit voorstel. Toen nam Mevrouw Mwanza, leader van de gemeenschap, contact met de vader van de baby. Na de dood van zijn echtgenote was de man teruggekeerd naar zijn geboortestreek, niet ver van Livingston, op meer dan 600 km van Munema. Veel praten was niet nodig om hem te overtuigen. Hij wist zeer goed dat zijn schoonmoeder, spijts al haar goede wil, niet in staat was om voor Laston te zorgen. Hij stemde er dus mee in dat zijn zoontje bij ons kwam wonen. Zonder veel enthousiasme moest de grootmoeder toegeven en aanvaardde zij haar kleinkind te zien vertrekken. Daar ons huis zeer dicht bij Munema ligt (op ongeveer een uur lopen), beloofde zij haar kleinzoon zo vaak mogelijk te komen bezoeken.

Bij zijn aankomst in het Zonnebloemcentrum scheen Laston zeer verzwakt: hij woog slechts drie kilo; zijn gele haar, zijn doffe ogen en zijn gezwollen buikje waren zichtbare tekens van ondervoeding. Het was duidelijk dat het kind niet gewend was aan het drinken van melk, en dat hij elke dag tevreden moest zijn met een beetje maïsbloem opgelost in een beetje lauw water. De 92 wezen van het tehuis waren blij met de aanwezigheid van de baby. Allemaal! Met uitzondering van Natasha. Toen zij Laston zag in de armen van Mama Alice, voelde zij zich opzijgezet en zij barstte in tranen uit. Op mijn vraag naar uitleg waarom zij weende keek ze mij in de ogen en in plaats van mij ‘papa’ te noemen zoals gewoonlijk, sprak ze mij aan met het woord ‘baas’. Ik nam haar in mijn armen en legde haar uit, zo goed als het ging, dat het nieuwe kindje haar broertje was en dat hij behoefte had aan veel tederheid. Daarop legde ik de baby in de armen van Natasha, met een knipoog, en een stralende glimlach verscheen op haar gezicht.

Wij hebben ons allemaal moeten aanpassen om te verzekeren dat Laston zich thuis zou voelen en de ondervoeding te boven zou komen. Mama Alice die twee jaar geleden haar jongste zoon had verloren door een slangenbeet nam de taak op zich om de inspanningen te bundelen. Twee jongens en twee meisjes wisselden elkaar dag en nacht af in de zorg voor de baby: zijn voeding, toilet en verschoning. Een wiegje ter plaatse gemaakt werd in de kamer van de allerkleinsten geplaatst naast de bedden van Natasha, Elvis en Mapalo. Met de baby en met Brian ging ik naar de stad Kabwe om melk te kopen en alles wat een baby nodig heeft om te groeien en zich harmonisch te ontwikkelen. Eens die aankopen gedaan gingen wij op bezoek bij dokter Cyriel, een dokter die vriend is van onze familie. Hij onderzocht de baby zorgvuldig en stelde vast dat hij leed aan ondervoeding (iets wat wij allen reeds wisten). Terug thuis hebben wij zo goed mogelijk de raad van de dokter opgevolgd. Maar ’s anderendaags in de morgen kwam Mama Alice me vertellen dat het kind sinds meerdere uren aan diarree leed. Op ten strijd! Zonder één minuut te verliezen namen wij opnieuw de kronkelende weg naar Kabwe, en na raadpleging bij de dokter hebben wij besloten Larson voor vier of vijf dagen in de handen te laten van de Zusters van Moeder Teresa van Calcutta.

Afrikaanse Madonna NieuwTwee weken geleden kwam de fameuze grootmoeder naar ons centrum om haar kleinzoon te zien. Een brede glimlach verlichtte haar gelaat toen zij kon vaststellen dat de baby in gewicht verdubbeld was en dat alle bewoners van het tehuis hem met veel tederheid omringden. Laston heeft ons leven veranderd; hij heeft steeds in alles voorrang; wij schenken hem een groot deel van onze tijd. Hij is als de roos van de kleine prins van Antoine de Saint-Exupéry. Denken we maar aan de woorden van de vos aan de kleine prins: “Het is de tijd die je verloren hebt voor je roos die je roos zo belangrijk maakt.”

Nu bereiden wij ons voor om Kerstmis te vieren. Met dat zwarte kleine prinsje bij ons zal dit feest een zeer bijzondere smaak hebben: in dit weesje klopt het hart van God en trilt het in ons midden. In de blinkende ogen van Laston zegt Hij ons eens te meer dat de ware vreugde slechts te beleven valt als wij neerknielen aan de voeten van de zwaksten. Daar en alleen daar kunnen wij God ontmoeten! Daar en alleen daar kunnen wij de Vrede vinden! Daar en alleen daar kunnen wij Kerstmis vieren! Op slechts enkele dagen voor het feest van Jezus’ geboorte en bij het zien van onze jongste, denk ik zonder ophouden dat God ons altijd zeer bijzondere personen aanbiedt die voedsel schenken aan onze hoop en die er ons aan herinneren dat het wezenlijke onzichtbaar is voor de ogen… Terloops, deze morgen heeft Laston zijn eerste woordje gesproken: “Tata” (wat betekent “mijn papa”).

 

 

Zalig Kerstfeest vanuit de brousse van Zambia!

 

 

Pierre RUQUOY
vertaling uit het Frans Jo Dedier